Veni Sancte Spiritus

 

Drugim po Veni Creator Spiritus ważnym tradycyjnym śpiewem liturgii Uroczystości Zesłania Ducha Świętego jest sekwencja Veni Sancte Spiritus. Śpiewa się ją przed ewangelią w czasie Mszy Świętej, obowiązkowo w samą uroczystość, fakultatywnie zaś w dni jej oktawy. W zreformowanej liturgii rzymskiej jest jedną z dwóch sekwencyj obowiązkowych. Niekiedy jest też stosowana w paraliturgicznych nabożeństwach do Ducha Świętego.

 

Wśród domniemanych autorów wymienia się m. in. Wipona z Burgundii, jedenastowiecznego poetę i kapelana cesarza Konrada II, angielskiego kardynała i prymasa Stefana Langtona (ca. 1160–1228), a także papieża Innocentego III (1161-1216, pont. 1198-1216). Melodie do tej sekwencji komponowało wielu kompozytorów wszystkich epok

 

Veni, Sancte Spiritus, / Et emitte caelitus /Lucis Tuae radium.

Veni, Pater pauperum, /Veni, dator munerum, /Veni, lumen cordium.

 

Consolator optime, / Dulcis hospes animae, /Dulce refrigerium.

In labore requies,/ In aestu temperies, / In fletu solatium.

 

O lux beatissima,/ Reple cordis intima /Tuorum fidelium.

Sine Tuo numine,/ Nihil est in homine, /Nihil est innoxium.

 

Lava quod est sordidum, /Riga quod est aridum, /Sana quod est saucium.

Flecte quod est rigidum, /Fove quod est frigidum, /Rege quod est devium.

 

Da Tuis fidelibus, /In Te confidentibus, /Sacrum septenarium.

Da virtutis meritum /Da salutis exitum, /Da perenne gaudium.

Amen. Alleluia.

 

 

 

Przekład polski stosowany w liturgii:

 

Przybądź, Duchu Święty, /Ześlij z nieba wzięty /Światła Twego strumień.

Przyjdź, Ojcze ubogich,/Przyjdź, Dawco łask drogich,/Przyjdź Światłości sumień.

 

O najmilszy z gości/Słodka serc radości,/Słodkie orzeźwienie.

W pracy Tyś ochłodą/W skwarze żywą wodą/w płaczu utulenie.

 

Światłości najświętsza,/Serc wierzących wnętrza/Poddaj Twej potędze!

Bez Twojego tchnienia,/Cóż jest wśród stworzenia?/Jeno cierń i nędze.

 

Obmyj, co nieświęte,/Oschłym wlej zachętę,/Ulecz serca ranę.

Nagnij, co jest harde,/Rozgrzej serca twarde,/Prowadź zabłąkane.

 

Daj Twoim wierzącym,/W Tobie ufającym,/Siedmiorakie dary.

Daj zasługę męstwa,/Daj wieniec zwycięstwa,/Daj szczęście bez miary.

Amen. Alleluja.

Przekład Leopolda Staffa:

Przybądź, Duchu Święty,
I ześlij z niebiosów
Promień Twego światła.

Przyjdź, ojcze ubogich,
Przybądź, dawco darów,
Przybądź, serc światłości.

Przyjdź, pocieszycielu,
Słodki gościu duszy,
Słodkie pokrzepienie.

Tyś spoczynkiem w pracy,
Tyś ochłodą w skwarze,
Tyś pociechą w płaczu.

O światłości błoga,
Napełń wnętrze serca
Wszystkich Twoich wiernych.

Bez Twojego bóstwa
Nie ma nic w człowieku,
Nie ma nic bez szkody.

Obmyj to, co brudne,
Zroś to, co jest oschłe,
Ulecz, co zranione.

Ugnij, co oporne,
Ogrzej, co jest zimne,
Sprostuj to, co zdrożne.

Udziel Twoim wiernym,
Tobie ufającym,
Siedem świętych darów.

Daj zasługę cnoty,
Daj zbawienny koniec,
Daj wieczystą radość.

 Pięknie o tej pieśni pisze o. Dariusz Piórkowski SJ:

Jedną z najpiękniejszych i głęboko biblijnych modlitw, jaką wydał Kościół, jest sekwencja do Ducha Świętego: „Przybądź, Duchu Święty”
Sam lubię ją często odmawiać, ponieważ przede wszystkim oczyszcza powoli serce z tych wszystkich ludzkich naleciałości, zwłaszcza w odniesieniu do postrzegania przez nas Boga. Ale czyni też znacznie więcej.
Ta modlitwa to wspaniały opis boskiej miłości, którą w równym stopniu posiadają i Ojciec, jako źródło, i Syn. Nie ma tu nic o gniewie, karze, lęku przed Bogiem. Nie usłyszymy tu o Ojcu, który siecze albo którego trzeba przebłagać. Jakby ta modlitwa powstała w jakimś mistycznym, pełnym radości i pokoju uniesieniu i doświadczeniu bliskości. Zalecam ją często tym osobom wierzącym, którzy zmagają się z perfekcjonizmem, skrupułami, wewnętrznym krytykiem, którego rzutują na Boga, którzy boją się Boga. Ta modlitwa to miód na serce.
Nieprzypadkowo w prefacji na dzisiejszą uroczystość jest mowa o tym, że Duch Święty daje nam poznać prawdziwego Boga. Wyzwala nas od tego, z czym się wszyscy rodzimy – na wszystko patrzymy przez własne okulary i mamy tendencję do tworzenia innych, świata i Boga na swój obraz. Potem twierdzimy, by zatrzymać w sobie tego „Boga” nieświadomie tworzonego przez nas, że taki właśnie jest Bóg. Duch Święty w którymś momencie zaczyna nam zabierać to przekonanie, „podważa” nam nasz obraz Boga, ale nie czyni tego gwałtownie i w mgnieniu oka. Zabiera nam jednak święty spokój, rodzą się wątpliwości, zaczynamy czasem broni go jak Jasnej Góry przed Szwedami, bo oparliśmy na tym obrazie całe nasze życie. Na nieprawdziwym Boga. Wolność, którą daje Duch, sprawia, że zauważamy ten mechanizm w nas, nabieramy do niego dystansu i powoli uznajemy, że sami z siebie nie znamy prawdziwego Boga.
I właśnie tę delikatność i wewnętrzne działanie Ducha, który pochodzi od Ojca i Syna podkreśla ta modlitwa.
Prosimy w niej o „światło dla sumienia”. Duch nazwany jest „słodką radością serca i orzeźwieniem”, pokrzepia, pociesza, zaspokaja pragnienie. Mówi o poddaniu serc wierzących potędze Ducha, który jest tak niesamowicie łagodny i delikatny. Nie potępia wierzącego, który upada, wątpi, cierpi z powodu różnych zranień, lecz obmywa to, co nieświęte (nie trzeba być świętym moralnie, bo inaczej Duch Święty nam byłby nie potrzebny). Tym, którzy doświadczają oschłości, braku zapału, wlewa zachętę. Leczy rany serca. W jaki sposób? Tego nie wiemy. Skoro Duch przenika wszystko, może się posłużyć, czym chce.
Rozgrzewa serca twarde, ale ich nie łamie, nie kruszy. I prowadzi zabłąkane, zagubione. Niesamowite jest to wewnętrzne działanie Ducha, o którym ciągle tak mało mówimy w Kościele, bo się skupiamy głównie na zachowywaniu praw i przepisów. A chrześcijaństwo to droga przemiany, wewnętrznej odnowy. Nie przez nas samych, ale przez Ducha. Wyraźnie widać w tej modlitwie, że Bóg nie jest zainteresowany tylko zewnętrzną poprawnością i byciem grzecznymi przybranymi dziećmi.
Widać to również podczas liturgii, zwłaszcza Eucharystii. Bardzo lubię II Modlitwę Eucharystyczną, zwięzłą, a zarazem tak pełną głębi i znaczeń. Celebrans prosi Boga Ojca: „Uświęć te dary mocą Twojego Ducha, aby stały się Ciałem i Krwią Chrystusa”
Ojciec jest źródłem. I prosimy Jego o uświęcenie, ale to Duch uświęca i czyni z chleba i wina Ciało i Krew Chrystusa. Nie byłoby na tym świecie żadnego sakramentu, żadnego uświęcenia bez Ducha Świętego. Na czym tu polega uświęcenie? Dary przygotowane przez ziemię i człowieka są „podnoszone” wyżej. Duch ich nie niszczy, zachowuje smak, zewnętrzny wygląd, bo to dobre i stworzone przez Boga i człowieka dary. Nie trzeba ich nawet oczyszczać, bo same w sobie są dobre.
Podobnie dzieje się z uświęceniem każdego wierzącego, który przyjmuje Ciało Chrystusa, a jeśli nie może Go przyjąć, w inny sposób Duch dokonuje uświęcenia. Człowiek też jest jak chleb i wino. Uświęcenie nie polega na przekreśleniu, zniszczeniu czegokolwiek w człowieku. Duch oczyszcza, czyli robi w nas przestrzeń, czyni coraz bardziej wolnymi i daje samego siebie, czego żaden człowiek nigdy sam z siebie nie mógłby osiągnąć, żadnymi ofiarami, przebłaganiami itd. A pozytywnie uświęcenie polega na przekazywaniu nam Bożych darów, na czynieniu zdolnymi do dobra z radością, ochotą, bez lęku i obawy przed karą, bez motywacji zewnętrznych np. przez spisane prawo.
Podobnie jak Ojciec działa przez Ducha, podobnie my działamy, czynimy dobro przez Ducha. To znaczy, wszystko dzieje się mocą Ducha, ale to my czynimy te dobre czyny. Tutaj właśnie można zrozumieć, co Kościół ma na myśli, gdy mówi o zasługiwaniu. To nie chodzi o feudalne podlizywanie się Bogu. Nie chodzi o to, że zasługi zdobywają niebo. Wszystko ma źródło w Bogu, w Duchu. Od Niego pochodzą dobre czyny, ale również prawdziwie pochodzą z naszej wolnej woli – jak zauważa Sobór Trydencki.
Tak jak chleb i wino muszą być przyniesione, przygotowane i przetworzone z darów ziemi przez człowieka i nie są niszczone, lecz przemieniane, podobnie nasze czyny są konieczne, aby Chrystus coraz bardziej się w nas rodził i wzrastał.
Przez nasze dobre czyny, dzięki mocy Ducha, powiększamy w nas to, co dobre, stwarzamy dalej siebie. Zgadza sie to z tym, co św. Paweł naucza w 8. rozdziale Listu do Rzymian. Duch Święty nie pracuje w nas za nas. Nie wyręcza nas, ale wspiera naszego ducha, przychodzi nam z pomocą, przekonuje nas, pociesza.
Dla mnie sekwencja do Ducha Świętego jest też wielkim hymnem o szacunku Boga do ludzkiej wolności, którą sam nam dał. Jeśli daje światło sumieniu, to nie po to, by człowieka wyręczyć od poszukiwania, myślenia, korzystania z wiedzy. Raczej wskazuje kierunek, pokazuje drogę nawet pośród ciemności, ale za nas nie decyduje. Duch Święty, podobnie jak Ojciec i Syn, bardzo lubi człowieka.

Na koniec nagrania z youtube.com:

Veni Sancte Spiritus gregoriańskie

Veni Sancte Spiritus Wolfganga Amadeusza Mozarta w wykonaniu The Burbank First UMC Chancel Choir

Veni Sancte Spiritus – medytacja organowa Joanny Demessieux w wykonaniu Stefana Tharpa

Veni Sancte Spiritus Jana Dunstable’a w wykonaniu Lindy Grace

Christ the Lord is risen today

Jestem Rzymskim Katolikiem, do tego dosyć tradycyjnym, dlatego jest oczywistością, że na moich blogach najczęściej pojawiają się teksty przynależące do łacińskiej tradycji liturgicznej. Często też pojawiają się teksty przynależące do tradycji chrześcijaństwa wschodniego, co też jest chyba zrozumiałe, wziąwszy pod uwagę to, że autentyczna Tradycja Kościoła opiera się na dwóch filarach – wschodnim i zachodnim. Dużo rzadziej powołuję się na elementy pobożności protestanckiej, a i to zasadniczo tylko na te, które w protestantyzmie przetrwały, ale pochodzą z czasów przedreformacyjnych.

 

W dzisiejszym wpisie uczynię swego rodzaju wyjątek. Napiszę bowiem o tekście typowo protestanckim.  Jest nim jeden z hymnów Karola Wesleya, zatytułowany Christ the Lord is risen today.  Karol Wesley i jego brat Jan byli założycielami ruchu metodystycznego w łonie Kościoła anglikańskiego. Nie mieli zamiaru tworzyć nowego wyznania, a jedynie ożywić anglikańską religijność.  Gdyby żyli sto lat później zapewne by im się to udało w pełni i metodyzm pozostałby wewnętrznym prądem w anglikanizmie. Ale w wieku XVII Kościół Anglii nie był jeszcze gotów na tak duże wewnętrzne zróżnicowanie, jakie jest jego udziałem obecnie. Można też się pokusić o przypuszczenie, że gdyby bracia Wesleyowie byli katolikami, czy prawosławnymi, zostaliby wielkimi zakonodawcami i świętymi. Ale dość tego gdybania. Historia potoczyła się tak, jak się potoczyła.

 

W tej chwili ważne jest jedynie to, że Karol Wesley pozostawił po sobie spory zbiór hymnów religijnych, które stały się swoistym rdzeniem metodystycznej liturgii. Większość z nich nadaje się także do użycia w innych wspólnotach chrześcijańskich, w tym także w Kościele katolickim. Do tej większości należy wspomniany hymn wielkanocny. Jest on stosunkowo często śpiewany w świątyniach katolickich, w tym również i w Polsce.

Podaję angielski tekst hymnu za tą stroną:

1. Christ the Lord is risen today, Alleluia!

Earth and heaven in chorus say, Alleluia!

Raise your joys and triumphs high, Alleluia!

Sing, ye heavens, and earth reply, Alleluia!

 

2. Love’s redeeming work is done, Alleluia!

Fought the fight, the battle won, Alleluia!

Death in vain forbids him rise, Alleluia!

Christ has opened paradise, Alleluia!

 

3. Lives again our glorious King, Alleluia!

Where, O death, is now thy sting? Alleluia!

Once he died our souls to save, Alleluia!

Where’s thy victory, boasting grave? Alleluia!

 

4. Soar we now where Christ has led, Alleluia!

Following our exalted Head, Alleluia!

Made like him, like him we rise, Alleluia!

Ours the cross, the grave, the skies, Alleluia!

 

5. Hail the Lord of earth and heaven, Alleluia!

Praise to thee by both be given, Alleluia!

Thee we greet triumphant now, Alleluia!

Hail the Resurrection, thou, Alleluia!

 

6. King of glory, soul of bliss, Alleluia!

Everlasting life is this, Alleluia!

Thee to know, thy power to prove, Alleluia!

Thus to sing, and thus to love, Alleluia!

 

 

 1. Chrystus, Pan nasz, z grobu wstał,
Alleluja!
I w potrzebie pomógł nam,
Alleluja!
Tryumfalną nutę wznieś,
Alleluja!
Śpiewaj niebu, ziemio, pieśń,
Alleluja!

2. Żyje znów Król chwały nasz,
Alleluja!
Umierając, zbawił nas,
Alleluja!
Gdzie, o śmierci, żądło twe?
Alleluja!
Twe zwycięstwo, grobie, gdzie?
Alleluja!

3. Odkupienie zyskał nam,
Alleluja!
Stoczył bój, zwyciężył Pan,
Alleluja!
Śmierć nie powstrzymała Go,
Alleluja!
Wstąpił ponad niebios krąg,
Alleluja!

4. I za naszą Głową w ślad,
Alleluja!
Podążamy w górę tam,
Alleluja!
Jak On powstajemy też,
Alleluja!
Uwolnieni z ziemskich pęt,
Alleluja!

I parę nagrań z You Tube:

Christ the Lord is risen today w wykonaniu chóru Mormom Tabernacle Choir

Christ the Lord is risen today w wykonaniu Tonedra

Christ the Lord is risen today w wykonaniu organowym

Litania Loretańska do Najświętszej Maryi Panny

Miesiąc maj jest w tradycji katolickiej, osobliwie zaś w polskiej religijności ludowej, miesiącem maryjnym. Głównym zaś aktem paraliturgicznym tego miesiąca, wyrażającym jego maryjny charakter jest nabożeństwo majowe. Centralnym zaś elementem tego nabożeństwa jest Litania Loretańska do Najświętszej Maryi Panny. Tak się zaś składa, że zawsze przynajmniej znaczna część miesiąca maja, a częstokroć cały ów miesiąc, przypada na Okres Wielkanocny. Dlatego też w niniejszym wpisie przytoczę tekst owej litanii po łacinie i po polsku. Najpierw więc podam tekst litanii po łacinie za tą stroną:

Kyrie, eleison. Christe, eleison. Kyrie, eleison.

Christe, audi nos.Christe, exaudi nos.

Pater de caelis, Deus, miserere nobis

Fili, Redemptor mundi, Deus,

Spiritus Sancte, Deus,

Sancta Trinitas, unus Deus,

Sancta Maria, ora pro nobis

Sancta Dei Genetrix,

Sancta Virgo virginum,

Mater Christi,

Mater divinae gratiae,

Mater purissima,

Mater castissima,

Mater inviolata,

Mater intemerata,

Mater amabilis,

Mater admirabilis,

Mater boni consilii,

Mater Creatoris,

Mater Salvatoris,

Mater Ecclesiae,

Virgo prudentissima,

Virgo veneranda,

Virgo praedicanda,

Virgo potens,

Virgo clemens,

Virgo fidelis,

Speculum iustitiae,

Sedes sapientiae,

Causa nostrae laetitiae,

Vas spirituale,

Vas honorabile,

Vas insigne devotionis,

Rosa mystica,

Turris Davidica,

Turris eburnea,

Domus aurea,

Foederis arca,

Ianua caeli,

Stella matutina,

Salus infirmorum,

Refugium peccatorum,

Consolatrix afflictorum,

Auxilium Christianorum,

Regina Angelorum,

Regina Patriarcharum,

Regina Prophetarum,

Regina Apostolorum,

Regina Martyrum,

Regina Confessorum,

Regina Virginum,

Regina Sanctorum omnium,

Regina sine labe originali concepta,

Regina in caelum assumpta,

Regina sacratissimi Rosarii,

Regina familiarum,

Regina pacis,

Regina Poloniae,

Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, parce nobis, Domine

Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, exaudi nos, Domine

Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, miserere nobis

 

V. Ora pro nobis, sancta Dei Genetrix.

R. Ut digni efficiamur promissionibus Christi.

 

V. Oremus. Concede nos famulos tuos, quaesumus, Domine Deus, perpetua mentis et corporis sanitate gaudere, et gloriosae beatae Mariae semper Virginis intercessione, a praesenti liberari tristitia, et aeterna perfrui laetitia. Per Christum Dominum nostrum.

R. Amen.

 

 

Następnie przekład polski za tą samą stroną:

Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison.

Chryste, usłysz nas. Chryste, wysłuchaj nas.

Ojcze z nieba, Boże, zmiłuj się nad nami

Synu, Odkupicielu świata, Boże

Duchu Święty, Boże

Święta Trójco, Jedyny Boże

Święta Maryjo, módl się za nami

Święta Boża Rodzicielko

Święta Panno nad pannami

Matko Chrystusowa

Matko łaski Bożej

Matko nieskalana

Matko najczystsza

Matko dziewicza

Matko nienaruszona

Matko najmilsza

Matko przedziwna

Matko dobrej rady

Matko Stworzyciela

Matko Zbawiciela

Matko Kościoła

Panno roztropna

Panno czcigodna

Panno wsławiona

Panno można

Panno łaskawa

Panno wierna

Zwierciadło sprawiedliwości

Stolico mądrości

Przyczyno naszej radości

Przybytku Ducha Świętego

Przybytku chwalebny

Przybytku sławny pobożności

Różo duchowna

Wieżo Dawidowa

Wieżo z kości słoniowej

Domie złoty

Arko przymierza

Bramo niebieska

Gwiazdo zaranna

Uzdrowienie chorych

Ucieczko grzesznych

Pocieszycielko strapionych

Wspomożenie wiernych

Królowo Aniołów

Królowo Patriarchów

Królowo Proroków

Królowo Apostołów

Królowo Męczenników

Królowo Wyznawców

Królowo Dziewic

Królowo wszystkich Świętych

Królowo bez zmazy pierworodnej poczęta

Królowo wniebowzięta

Królowo Różańca świętego

Królowo rodzin

Królowo pokoju

Królowo Polski

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, przepuść nam, Panie

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, wysłuchaj nas, Panie

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami

 

Módl się za nami święta Boża Rodzicielko

Abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych

 

Módlmy się. Prosimy Cię, Panie Boże, dozwól nam, sługom swoim, cieszyć się trwałym zdrowiem duszy i ciała, a za przyczyną Najświętszej Maryi zawsze Dziewicy, racz nas uwolnić od doczesnych utrapień i obdarzyć wieczną radością.

Przez Chrystusa Pana naszego.

Amen.

 

Na koniec zaś, jak zwykle, kilka nagrań z serwisu YouTube:

 

Fragment Litanii Loetńskiej Karola Dyderyka von Dittersdorfa w wykonaniu: Hanny Farinelli (sopran), Brygidy Calm (alt), Heinera Hopfnera (tenor), Mikołaja Hillebranda (bas) i Consortium Musicum Munche Regensburger Domspatzen pod dyrekcja ksiedza Jerzego Ratzingera (brata papieża.

Inny fragment tego utworu.

Kolejny fragment tego samego utworu

Jeszcze jeden fragment

Przedostatni fragment

I ostatni fragment.

Litania Loretańska Henryka Ignacego Bibera w wykonaniu Konzertmitschnitt Regensburg pod batutą Rolanda Wilsona.

Litania Loretańska po włosku z napisami po hiszpańsku – zwykłe wykonanie paraliturgiczne

Litania Loretańska po łacinie, ale na modłę ludową z okolic Mantui we Włoszech

Litania Loretańska po hiszpańsku – wykonanie solo z gitarą

 

Vidi aquam

W ramach niniejszego bloga omówiłem już sporo łacińskich tekstów liturgicznych przeznaczonych na Okres Wielkanocny. Spośród tych najbardziej znaczących, pozostał mi właściwie tylko jeden. Jest nim śpiew Vidi aquam, przeznaczony  na niedzielne pokropienie wodą święconą. Oto jego tekst łaciński za tą stroną:

 

Vidi aquam egredientem de templo,

a latere dextro, alleluia:

et omnes, ad quos pervenit aqua ista,

salvi facti sunt, et dicent, alleluia, alleluia.

 

V. Confitemini Domino quoniam bonus:

R. Quoniam in saeculum misericordia eius.

 

V. Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto:

R. Sicut erat in principio, et nunc, et semper,

et in saecula sćculorum. Amen.

 

Następnie tłumaczenia polskie za tą stroną:

 

I.Widziałem wodę wychodzącą z prawej strony Kościoła, * A wszyscy, na których przyszła zbawieni byli, * Alle-Alleluja.

1. Chwałę dawajcie Panu, bo dobry jest; * Albowiem na wieki trwa miłosierdzie Jego.

2. Chwała bądź Bogu w Trójcy jedynemu, * Ojcu, Synowi, i Duchowi Świętemu, * Jak była na początku i zawsze i ninie, * Niech Imię Pańskie na wiek wieków słynie. * Widziałem wodę …

 

 

V. Widziałem wodę

R. wychodzącą z boku prawego świątyni. Alleluja. A wszyscy,

których doszła woda owa, są zbawieni i mówić będą:

Alleluja. Alleluja. Wyznawajcie Pana, bo dobry, bo na

wieki miłosierdzie jego. Chwała Ojcu i Synowi i Duchowi

świętemu, jak była na początku i teraz i zawsze i na

wieki wieków. Amen. Widziałem wodę wychodzącą z boku

prawego świątyni. Alleluja.

V. Panie, u Ciebie jest źródło żywota, Alleluja.

R. I w Imieniu Twojém oglądać będziemy światłość, Alleluja.

 

II.Widziałem wodę, jak wystąpiła * Z przybytku Pana, z boku prawego; * I wszyscy, których ta woda obmyła, * Zbawienie wzięli żywota swojego. * Alleluja, Alleluja. * (Ps 135) Wyznajcie dobroć Pana najlepszego, * Bo trwa na wieki miłosierdzie Jego. * Chwała Ojcu i Synowi i Duchowi świętemu. * Jak była na początku i teraz i zawsze, i na wieki wieków. Amen. * Widziałem…

 

III.1. W świątyni widzi oko moje * Na prawym boku czyste zdroje, * Wód czystych wytryska. Alleluja.

2. Aż wszyscy, którzy zeń czerpają * Zbawienie wieczne otrzymają, * Będą wiecznie śpiewać: Alleluja.

 

IV.1. Widziałem wodę płynącą, * Od kościoła wychodzącą: * Z rogu kościoła prawego, * Spływającą dla każdego.

2. A do których przychodziła, * Wszystkich zdrowia nabawiła *I co się przez nią zbawili, * Wraz „Alleluja” mówili.

3. Wychwalajmy Pana swego, * Na wieki miłosiernego; * Pan to możny, Pan to dobry * I dla wszystkich bardzo szczodry.

4. Chwała Ojcu i Synowi, * Oraz Świętemu Duchowi. * Jako przedtem, tak i ninie, * I na wieki niechaj słynie.

 

I na koniec, jak zwykle, kilka nagrań:

Vidi aquam gregoriańskie w wykonaniu bliżej mi nieznanego Flavia

Vidi aquam gregoriańskie w wykonaniu nieznanym

Vidi aquam ambrozjańskie w wykonaniu księdza Jana Vianiniego

Vidi aquam akompaniament organowy w wykonaniu nieznanym

Vidi aquam ambrozjańskie w wykonaniu nieznanym

Æterne Rex altissime

Po Jutrzni i Chwalbie przyszedłczas na Nieszpory. Hymnem Nieszporów wielkanocnych jest pieśń  Æterne Rex altissime . Tekst łaciński za tą stroną:

Æterne Rex altissime,

Redemptor et fidelium,

Cui mors perempta detulti

Summæ triumphum gloriæ.

Ascendis orbes siderum,

Quo te vocabat cœlitus

Collata, non humantius,

Rerum potestas omnium.

Ut trina rerum machina,

Cœlestium, terrestrium,

Et inferorum condita,

Flectat genu jam subdita.

Tremunt videntes Angeli

Versam vicem mortalium:

Peccat caro, mundat caro,

Regnat Deus Dei caro.

Sis ipse nostrum gaudium,

Manens olympo præmium,

Mundi regis qui fabricam,

Mundana vincens gaudia.

Hinc te precantes quæsumus,

Ignosce culpis omnibus,

Et corda sursum subleva

Ad te superna gratia.

Ut cum repente cœperis

Clarere nube judicis,

Pœnas repellas debitas,

Reddas coronas perditas.

Jesu, tibi sit gloria,

Qui victor in cœlum redis,

Cum Patre, et almo Spiritu,

In sempiterna sæcula.

Tekst polski za tą stroną:

1. Wieczny Królu z wysokości, * Tyś nas nabawił wolności, * Tyś śmierć okrutną zwojował, * Łaskę i tryumf zgotował.

2. Wstąpiwszy w niebo w obłoku, * Siedzisz przy ojcowskim boku, * A wiedziesz rząd sobie zdany, * Tu bywszy jako poddany.

3. Lecz teraz wszystko stworzenie, * Niebieskie i ziemskie plemie, * I którzy pod ziemią żyją, * Czyniąc pokłon, czołem biją.

4. Drżą wszystkie anielskie stany * Patrząc w ciele na odmiany: * Ciało błądzi, z drugiej strony * Ciało rządzi, Bóg wcielony.

5. Bądźże pociechą nam, Panie, * Co w niebie mając mieszkanie, * Świat po swej woli obracasz, * Wesela świeckie wywracasz.

6. Nakoniec Boże, prosimy, * Zgładź to wszystko, co grzeszymy, * Wznieć serca nasze ku Tobie, * Zachowaj nas w łasce sobie,

7. Aby, gdy nagle przybędziesz * I na sąd straszny zasiędziesz, * Uszlichmy win zasłużonych, * Dostawszy koron straconych.

8. Chwała twa Panie niech słynie, * Któryś wstąpił w niebo ninie, * Bądź pochwalon z Ojcem wiecznie * I z Duchem świętym społecznie.

Nagrań nie znalazłem.

Aurora caelum purpurat

W poprzednim wspisie był hymn Jutrzni (Matutinum), dziś hym Chwalby (Laudes), po refolucji niepoprawnie zwanej Jutrznią. Najpierw tekst łaciński:

 

Aurora caelum purpurat,

aether resultat laudibus,

mundus triumphans iubilat,

horrens Avernus infremit,

 

rex ille dum fortissimus

de mortis inferno specu

patrum senatum liberum

educit ad vitae iubar.

 

cuius sepulchrum plurimo

custode signabat lapis,

victor triumphat et suo

mortem sepulchro funerat.

 

«sat funeri, sat lacrimis,

sat est datum doloribus!

surrexit exstinctor necis»

clamat coruscans angelus.

 

ut sis perenne mentibus

paschale, Iesu, gaudium,

a morte dira criminum

vitae renatos libera!

 

Deo patri sit gloria

et filio, qui a mortuis

surrexit, ac paraclito

in sempiterna saecula

Następnie polski:

 

1 Już wschodzi zorza poranna,

Zabrzmiało niebo weselem

I ziemia śpiewa radośnie,

A piekło jęczy w udręce.

 

2 Bo Król tak bardzo potężny

Zniweczył moce śmiertelne,

Podeptał władzę Otchłani

I więzy jeńców rozerwał.

 

3 Gdy kamień w grobie Go zamknął,

A żołnierz czuwał u wejścia,

Jaśniejąc blaskiem i chwałą

Opuścił mroki żałobne.

 

4 Świetlisty anioł ogłasza,

Że Pan zmartwychwstał prawdziwie,

Zwyciężył płacz i cierpienie,

Pokruszył piekła kajdany.

 

5 O stań się, Jezu, dla duszy

Radością Paschy wieczystej

I nas, wskrzeszonych Twą mocą,

Do swego przyłącz orszaku.

 

6 Niech Ciebie, Panie promienny,

Powstały z martwych po męce,

I Twego Ojca, i Ducha

Wysławia rzesza zbawionych. Amen

 

Na koniec jedyne nagranie, jakie znalazłem.

Rex sempiterne Caelitum

Gdy się pisze o jakimś okresie roku liturgicznego, 
nie można nie wspomnieć o hymnach brewiarzowych 
przypisanych do tego okresu. Dlatego też ten i dwa następne wpisy,
 będą poświęcone wielkanocnym hymnom, brewiarzowym, 
oczywiście tradycyjnym. 
Najpierw hymn Jutrzni (Matutinum), po refolucji zwanej Godziną Czytań. 
Podaję tekst łaciński:

Rex sempiterne Caelitum, 
Rerum creator omnium, 
Aequalis ante saecula 
Semper Parenti Filius. 

Qui natus olim e Virgine, 
Nunc e sepulchre nasceris, 
Tccumque nos a mortuis 
Jubes sepultos surgere. 

Qui Pastor aeternus gregem 
Aqua lavas baptismatis : 
Hsec est lavacrum mentium, 
Haec estsepulchrum criminum. 

Nobis diu qui debitae 
Redemptor affixus cruci, 
Nostrae dedisti prodigus 
Pretium salutis sanguinem. 

Ut sis perenne mentibus 
Paschale Jesu gaudium, 
A morte dira criminum 
Vitae renatos libera. 

Deo Patri sit gloria, 
Et Filio, qui a mortuis 
Surrexit, ac Paraclito, 
In saeculorum saecula. Amen. 
Nie znalazłem niestety przekładu polskiego, ani żadnych nagrań.

Koronka do Miłosierdzia Bożego

Kościół katolicki w Polsce mimo dziesięciu wieków historii i dominującej pozycji w społeczeństwie, legitymuje się stosunkowo skromnym wkładem w dorobek Kościoła Powszechnego. Nie mamy polskich Doktorów Kościoła, mamy niewielu zakonodawców, a do niedawna mieliśmy także niewielu świętych. Tak więc wpływ Kościoła w Polsce na Kościół w innych krajach jest znikomy. W ciągu ostatnich stu lat zaczęły się jednak pojawiać pierwsze jaskółki nadziei na zmianę tej smutnej sytuacji. Jedną z nich jest dzieło świętej Faustyny Kowalskiej. Jej „Dzienniczek” jest przetłumaczony na wiele języków, a zapoczątkowane przez nią nabożeństwo do Miłosierdzia Bożego, rozpowszechniło się w całym świecie katolickim. Najbardziej rozpowszechnionym elementem tego nabożeństwa jest Koronka do Miłosierdzia Bożego, której tekst łaciński, z tej strony zaczerpnięty, poniżej prezentuję.

 

PATER noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.

 

 

AVE Maria, gratia plena, Dominus tecum. Benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui, Iesus. Sancta Maria, Mater Dei, ora pro nobis peccatoribus, nunc, et in hora mortis nostrae. Amen.

 

CREDO in Deum Patrem omnipotentem, Creatorem caeli et terrae. Et in Iesum Christum, Filium eius unicum, Dominum nostrum, qui conceptus est de Spiritu Sancto, natus ex Maria Virgine, passus sub Pontio Pilato, crucifixus, mortuus, et sepultus, descendit ad inferos, tertia die resurrexit a mortuis, ascendit ad caelos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis, inde venturus est iudicare vivos et mortuos. Credo in Spiritum Sanctum, sanctam Ecclesiam catholicam, sanctorum communionem, remissionem peccatorum, carnis resurrectionem et vitam aeternam. Amen.

 Ad singula grana in qua PATER NOSTER dicitur:

 

PATER aeterne, offero tibi Corpus et Sanguinem, animam et divinitatem dilectissimi Filii Tui, Domini nostri, Iesu Christi, in propitiatione pro peccatis nostris et totius mundi.

 Ad singula grana in qua AVE MARIA dicitur:

 

PRO dolorosa Eius passione, miserere nobis et totius mundi.

 

In conclusione, ter dicitur:

 

SANCTUS Deus, Sanctus Fortis, Sanctus Immortalis, miserere nobis et totius mundi.

 

Victimae Paschali laudes

Victimae Paschali laudes to łacińska sekwencja stanowiaca część rzymskokatolickiej mszy, przypisana na niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego i dni oktawy Zmartwychwstania Pańskiego. Jej autorstwo przypisuje się powszechnie Wiponowi z Burgundii, niekiedy zaś Notkerowi Jąkale, Robertowi II Pobożnemu, bądź Adamowi od Św. Wiktora.

Jest jedną z czterech sekwencyj zachowanych w liturgii katolickiej do dnia dzisiejszego. W niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego jest obowiązkowa, a dni oktawy Zmartwychwstania Pańskiego dowolna .Komponowało do niej muzyke wielu kompozytorów w tym: Antoni Busnois, Jodok des Prés, Roland de Lassus, AdrianWillaert, Jan Piotr Ludwik da Palestrina, czy William Byrd. Wywodzą się z niej luterańskie hymny zawarte w kantacie Jana Sebastiana Bacha Christ lag in Todesbanden.

Victimae paschali laudes Immolent Christiani.

Agnus redemit oves Christus innocens Patri

Reconciliavit Peccatores

Mors et Vita duello Conflixere mirando; Dux vitae mortuus

Regnat vivus.

Dic nobis, Maria. Quid vidisti in via? Sepulchrum Christi viventis

Et gloriam vidi resurgentis.

Angelicos testes. Sudarium et vestes. Surrexit Christus spes mea;

Praecedet suos in Galilaeam.

 Credendum est magis soli Mariae veraci Quam Judaeorum Turbae fallaci.

Scimus Christum surrexisse A mortuis vere. Tu nobis victor Rex miserere .Amen. Alleluia.

Z przekładów polskich uwagę zwraca tłumaczenie ks. Stanisława Grochowskiego, z 1599 roku, dajace się śpiewać na oryginalną melodię gregoriańską, które przytaczam za tą stroną:


Ofiarujmy chwałę w wierze, Wielkonocnej ofierze.

Baranek owce zbawił, Chrystus nam pokój sprawił

Z Ojcem naszym Panem, Rozgniewanym.

Śmierc i żywot przeciwną Bitwę zwiedli, a dziwną.

Żywot acz prawdziwie Zabit, żywie.

Marya powiedz nam, Coś widziała, żywli Pan?

Widziałam grób już żywego, Patrzałam na chwalebną twarz jego.

Widziałam widzenie, Aniołów i odzienie.

Powstał Pan kochanie moje, Uprzedzi do Galilei swoje.

Słuszniej wierzyć Maryi świętej białejgłowie,

Niż temu co plotą fałszywi Żydowie.

Wierzym, że Chrystus powstał od umarłych żywy Zwycięzco królu bądź miłościwy.  Alleluja.


 

Tłumaczenie to zostało też przerobione na pieśń zwrotkową. Jej tekst znajduje się tutaj:

Ofiarujmy chwałę w wierze, Przy Wielkanocnéj ofierze; Gdy Baranek owce zbawił, Chrystus grzesznym pokój sprawił. Alleluja.

Z Bogiem Ojcem naszym Panem, Srodze na nas zagniewanym, Pogodził nas śmiercią srogą, Za nas lejąc krew swą drogą. Alleluja.

Śmierć i żywot zbyt przeciwną, Bitwę zwiedli bardzo dziwną; Żywot choć umarł prawdziwie, Zabity wszelako żywie. Alleluja.

Maryja racz powiedzieć nam , Coś widziała? czy żyje Pan? Widziałam grób już żywego, Patrzałam i na twarz Jego. Alleluja.

Widziałam Pana mojego, W chwale Swéj zmartwychwstałego; Widziałam dziwne widzenie: Aniołów, potnik, odzienie. Alleluja.

Powstał Pan kochanie moje, Ujrzy w Galilei swoje; Wierzmyż świętéj białogłowie, Bardziéj niż złych żydów mowie. Alleluja.

Jezu Królu wiecznéj chwały, I zwyciężco okazały; Wierzym żeś wstał z martwych żywy, Chryste bądź nam miłościwy. Alleluja.

Tłumaczenia obecnie uzywanego w liturgii nie przytaczam, gdyż jest ono w porównaniu z powyższymi bardzo mizerne. Na koniec, jak zwykle, kila nagrań z youtube:

Victimae Paschali laudes Manuela de Sumaya w wykonaniu Capilla virreinal

Victimae Paschali laudes gregoriańskie w aranżacji popowej w wykonaniu Alice

Victimae Paschali laudes improwizowane przez Daniela Rotha

Victimae Paschali laudes improwizowane przez Pawła Wagenera

Victimae Paschali laudes nieznanego kompozytora w wykonaniu nieznanym

Victimae Paschali laudes gregoriańskie z Pompiano pod dyrekcją Liwiusza Biondiego

Victimae Paschali laudes nieznanego kompozytora w wykonaniu chóru Aztec Singers