Troparion paschalny to najważniejszy hymn bizantyjskiej liturgii wielkanocnej. Używany jest w Kosciołach prawosławnych i unickich. Wielokrotnie rozbrzmiewa w trakcie każdej Liturgii Okresu Wielkanocnego. Poniżej tekst grecki, wraz z transkrypcją, tekst starocerkiewnosłowiański i mój własny przeklad na język polski ujęty w konwencję „ostatniej zwrotki” do pieśni Chrystus zmartychwstan jest.

Χριστός ανέστη εκ νεκρών,

θανάτω θάνατον πατήσας,

και τοις εν τοις μνήμασι,

ζω ήν χαρισάμενος!

Christos aneste ek nekron,

thanato thanaton patesas,

kai tois en tois dzoen charisamenos.

Хрїстосъ воскресе изъ мертвыхъ,

Смертїю смерть поправъ,

И сѹщымъ во гробѣхъ

животъ даровавъ!

Chrystus Zmartwychpowstał,

Śmiercią śmierć pokonał,

Tym, którzy w grobach leżą,

Żywot wieczny darował . Alleluja!

A na koniec, jak zwykle kilka nagrań youtube.com:

Troparion paschalny koptyjski – rewelka!

Troparion paschalny koptyjski tradycyjne wykonanie

Troparion paschalny po grecku – Vangelis i Irena Papas

Troparion paschalny po grecku – Piotr Gaitanos

Troparion paschalny po rumuńsku

Troparion paschalny po rumuńsku w formie piosenki Alina Garlai

Troparion paschalny po starocerkiewnosłowiańsku

Wielkanocna galeria audiowizualna była poważna, skupiła się bowiem na utworach liturgicznych. Postanowiłem więc napisać jeszcze jeden tekst wielkanocno-muzyczny w znacznie lżejszych klimatach. Zainspirował mnie jeden z wielkanocnych wpisów na liście dyskusyjnej Folkowanie. I od linku, który się w tym wpisie zawierał zacznę dzisiejsza prezentację ludowo-folkowych utworów wielkanocnych, głównie z Południa i Wschodu Europy.

Serbska wariacja wielkanocna

Inny klip do tego samego utworu

Coś w klimatach ruskich

W klimatach rosyjsko-symfoniczno-popowych

Wielkanoc w Bułgarii (słaba jakość dźwięku)

I coś od słowackich Rusinów

Symfoniczny rumuński Troparion Paschalny Wirgiliusza Popescu

Alin Girlea – Hristos a inviat – rumuńska popfolkowa piosenka na motywach troparionu

Poprzedni wpis, pochodzący zresztą z 2007 roku, nazwałem  dźwiękową. Niestety ta formuła się wyczerpała, opierałem się głównie na wyszukiwaniu za pomocą altavisty, a ta wyszukiwarka niestety juz nie ma funkcji muzycznej. Galerie dźwiękowe zastąpiłem więc audiowizualnymi.  W tych ostatnich dominuja  dominować będą klipy, a nie empetrójki. Oczywiście te ostatnie nie znikną. Nadal będą się pojawiać, gdy coś ciekawego znajdę. A znajdę na pewno, zwłaszcza, że nie szukam sam, ale już kilkakrotnie otrzymałem ciekawe linki od moich czytelników.

Przejdźmy do galerii i zacznijmy od klasyki. Na początek musi być Exsultet, bo przecież od tego śpiewu zaczynają się obchody chrześcijańskiej Paschy. W końcu łacińska Wigilia Paschalna nawet odprawiana jak należy o co najmniej trzy kwadranse wyprzedza grecka Jutrznię. 

Wersja łacińska w wykonaniu Oratorio Santa Teresita del Niño Jesus

Śpiew dominikański po angielsku

Po niemiecku, nagranie z próby, melodia zwykła

Fragment po polsku w wykonaniu dość jak widać dziwacznej wspólnoty Pustynia w Mieście w Lesznie Dolnym

Po łacinie greka, a więc Troparion Paschalny Christos Anesti:

 Najsłynniejsze chyba wykonanie tego utworu– Petros Gaitanos, po grecku oczywiście

Ciekawe wykonanie, niestety nie wiem, czyje, też po grecku

Kolejny raz to samo, tym razem Divna Ljubojevic, też po grecku

Dla odmiany po hiszpańsku i po grecku w wykonaniu Coro Bizantino San Juan Damasceno z Santiago de Chile

Sekwencja Victimae laudes paschali, czyli znów powrót do liturgii łacinskiej:

Ciekawe wykonanie, choć nie wiem czyje, bo ten co to na youtubie umieścił za wiele na temat nie napisał

Wariacje organowe na temat tej sekwencji z katedry w Chartres

Inne wariacje na ten temat w wykonaniu Daniela Rotha grającego na organach koscioła St. Sulpice w Paryżu

Ciekawe wykonanie, inspirowane chorałem, śpiewa, wspomniana w osobnym wpisie,  Alice

I wreszcie chóralne wykonie chorałowe

I na koniec części klipowej mojej galerii antyfona Regina Coeli:

W kompozycji W.A. Mozarta i wykonaniu chóru chłopięcego Hofmusikapella z Wiednia.

Wersja chorałowa w wykonaniu dwóch sióstr z jakiegoś zgromadzenia Św. Pawła

W kompozycji Jana Chrzciciela Lullego i wykonaniu zespołu Los Altos High School Girls Twenty-one

Skoro był Mozart i Lully, to czemu nie miałoby być Brahmsa? W wykonaniu Kalifornijskiego Chóru Chłopięcego.

Na koniec wykonanie słynnego kontratenora Philippe’a Jaroussky’ego

Myślę, że te cztery utwory podane tu w tak różnych wersjach są kwintesencja tradycyjnej oprawy muzycznej Świąt Wielkanocnych tak w wersji wschodniej, jak zachodniej. Naturalne jest, że zachodnia eksponuje bardziej, w końcu jest moja własna. Ale, ze i wschodniej wiele w życiu zawdzięczam, to jej pominąć nie mogę. I właśnie wschodnia będzie dowartościowana w części drugiej, bo oto kilkanaście nagrań audio wielkanocnych śpiewów mnichów z Wałaamu.

Χριστός ανέστη εκ νεκρών,

θανάτω θάνατον πατήσας,

και τοις εν τοις μνήμασι,

ζω ήν χαρισάμενος!

Chrystus zmartwychpowstał

• Śmiercią śmierć pokonał

• Tym, którzy w grobach leżą

• Żywot wieczny darował

• Alleluja

Radosnych Świąt Wielkanocnych

życzą

Ela, Artur, Pawełek i Martusia Rumplowie

Już po raz piąty zabieram się do pisania o śląskiej Wielkanocy. Poprzednie prace, w większości niepublikowane powstawały w latach 2001-2005. Niniejsza jest ich kompilacja ukazującą najistotniejsze zwyczaje i obrzędy wielkanocne. Skupię się na elementach religijności ludowej zróżnicowanej etnicznie katolickiej ludności południowej części Górnego Śląska, czasami dodając jakieś dopowiedzenie z innych rejonów górnośląskiej ziemi.

Obrzędy wielkanocne zwyczajowo zaczynają się poświęceniem palm w Niedzielę Palmową. Palmą powszechnie nazywa się obrzędowy bukiet z gałązek drzew i krzewów, suszonych traw i kwiatów, a także innych elementów na przykład wstążek i kolorowego papieru w charakterze dodatków. Niektórzy etnologowie wiążą palmy wielkanocne z prastarym pogańskim kultem „rózgi życia”, zielonej i młodej gałązki, symbolizującej odżywanie przyrody (Pośpiech). W tradycji kościelnej są one pamiątką triumfalnego wjazdu Chrystusa do Jerozolimy i gałązek palmowych, które kładli przed Nim jej mieszkańcy. Na Górnym Śląsku palmy najczęściej wykonywano z gałązek następujących drzew i krzewów: wiyrba, potym kokocz, jo nie wiym, wiym, że to u Pieczki dycki rosło tyn kokocz, ale co to było za roślina to nie wiym, dycki to tak nazywali, lyska, oliwne drzewko na tyn wyrch się potym dowało, kocianki (Gorzyce). Wiyrba, kocianki i kokocz to ludowe określenia trzech gatunków wierzby: w. białej (salix alba), w. iwy (s. caprea) i w. kokocyny. Stosowano też gałązki innych drzew i krzewów liściastych, w tym przede wszystkim brzozy. W tradycyjnych palmach nigdy nie używano gałązek drzew iglastych. Drzewa takie nie budziły się bowiem z zimowego snu nie miały więc mocy pobudzania sił wegetacyjnych. Moc tę jeszcze zwiększano poprzez odpowiednie przygotowania. Gałązek na palmę nie zbierano bezpośrednio przed niedzielą palmową, ale około dwóch tygodni wcześniej. Scięte gałązki wkładano do wody i pozwalano im wypuścić małe listki. Dotyczyło to przede wszystkim gałązek brzozy. Brzoza ma duże znaczenie w magii ludowej na omawianym terenie. Stosuje się ją również w obrzędach związanych ze świętem Bożego Ciała.
Wróćmy jednak do palm. Wykonywało się owe palmy w następujący sposób: on jedna ta wiyrba dycki przecion na poły i tak to fajnie potym obwionzoł, tym jednym połym we trzech miejscach (Gorzyce). Tradycyjnie do wiązania palmy nie używano sznurka ani drutu. Oprócz omawianego wiązadła stosowano również czerwone kokardki, albo rzemień od bata, „aby konie były tłuste” (Strzeleckie) Palma tradycyjna składała się z trzech do sześciu gałązek, długości około 25 – 40 cm. Nie było i zasadniczo nie ma na Śląsku zwyczaju tworzenia palm znaczniejszych rozmiarów.
Do śląskiej palmy zasadniczo nie dodawano żadnych składników, poza gałązkami jak kwiaty, trawy, czy papiery. W ostatnich dziesięcioleciach palmy tradycyjne są niestety coraz częściej wypierane przez palmy kupowane w sklepach , a przynależące do tradycji innych regionów kraju. Zmiany te występują jednak jedynie u rodzin nie uprawiających ziemi, ani nie chowających zwierząt gospodarskich. Rodziny rolnicze i półrolnicze (półrolniczymi nazywam te, które mają pozarolnicze źródła utrzymania, pomimo to jednak dodatkowo uprawiają ziemię, lub chowają zwierzęta) nadal wykorzystują palmy tradycyjne, gdyż tylko takie nadają się do zastosowania w praktykach magicznych, które omówię poniżej. Palmy do kościoła nosiły i noszą do nadal głownie dzieci. Źle jest widziane obecnie noszenie palm przez dorosłych. Po poświęceniu palmę przynosi się do domu i odcina się część górną od dolnej we trzech miejscach związanej. Tę część dolną zabierają również dzieci do kościoła na obchody wielkosobotnie. Niekiedy tę czynność wykonują dorośli, zwłaszcza w przypadku, gdy obchody te sprawowane są zgodnie z rubrykami liturgicznymi, czyli w godzinach nocnych (Liturgia Wielkiej Nocy bezwzględnie powinna zacząć się po zmierzchu, a zakończyć przed świtem, przepisy te jednak zaczęły obowiązywać dopiero od czasu reformy liturgicznej).
W czasie tych obchodów opala się palmę w żarze poświęconego ogniska. To opalanie można rozumieć jako rytualne oczyszczenie przez ogień, i to nie byle jaki ogień, bo przecież poświęcony. Trzeba przy tym baczyć, aby gałązki nie uległy spaleniu, ani nadmiernemu osłabieniu, gdyż utraciłyby wtedy możność dalszego zastosowania. Tak spreparowane palmy powtórnie przynosi się do domu i zachowuje aż do dni krzyżowych, czyli poniedziałku, wtorku i środy poprzedzających uroczystość Wniebowstąpienia Pańskiego.
W Dni krzyżowe Palmy te rozplątuje się i wykonuje się z nich małe krzyżyki. W innych częściach Śląska robi się to kiedy indziej, na przykład w Poniedziałek Wielkanocny, albo nawet już w samą Niedziele Palmową, w takim przypadku jest pominięty etap opalania. W owe dni część tych krzyżyków wtyka się w ziemię na polu, aby zapewnić dobre urodzaje. Inną część z nich zatyka się za Święte obrazy w domu, by zapewnić domownikom wszelką pomyślność. Jeszcze inne zatyka się za belki dachu domu i innych budynków by ochronić te budynki przed pożarami. Wreszcie ostatnią część zatyka się za ramy okien, by dom chronić od piorunów. Resztki po tej operacji rozdzielania palm trzeba koniecznie spalić w piecu, nie wolno ich wyrzucać. Istnieje bowiem silne przekonanie, że wyrzucanie jakichkolwiek przedmiotów poświęconych sprowadza nieszczęście.
Inne zastosowania mają wierzchy palm oddzielone od dołów przed Wielką Sobotą. Te części przechowuje się w domu z wielką starannością, aż zajdzie potrzeba ich użycia. Zastosowania ich są zaś dwojakie. Po pierwsze „kotki” z palm stosuje się jako lekarstwo na bóle gardła. Wielu badaczy twierdzi, że zwyczaj ten nie jest już praktykowany, a zachował się jedynie w pamięci i w przekazie ustnym. W rzeczy samej praktykuje się go dzisiaj bardzo rzadko, ale jednak można się z tym jeszcze gdzieniegdzie spotkać (Gorzyce). Na choroby przeziębieniowe stosuje się niekiedy wywar z palm. Ten sposób nie jest pozbawiony racjonalności. Palma jest jak już wspomniałem wykonana przede wszystkim z gałązek różnych gatunków wierzby. Wierzba zaś, a zwłaszcza jej kora zawiera w składzie salicylany, podobne w charakterze chemicznym i działaniu farmakologicznym do aspiryny. Sproszkowana kora wierzby jest zresztą stosowana nie tylko w medycynie ludowej, ale także akademickiej.
Druga grupa zastosowań jest związana z hodowlą bydła: No to zaś potym jak krowa się ocieliła, rozumiysz, toch trocha tego wyrchu nabrała do gorka i szłach se jom okadzić. Toch do gorka wciepła i konsek wonglika do tego, tak że mi się to chyciło i to tym dymym żech se okadziła. Jak żech miała krowa ocielono, to potym zaroz na drugi dziyń toch se wziyna tej palmy do gorka takigo starego, ciepłach tam wongli, coby mi się to chyciło. To było taki zapobieżyni, że się niby tej krowie nic nie stanie, tak starzy ludzie godali. To tak prawiom, że ją nie podleci. Moja mama też tak robiła, ale jo tego już nie prowadziła. Chodziła potym z tym kadzidłym po całym chlywie. Jak jo uż prawie nie robiła, to Erichowe synki zawsze miały, tóż prawim to dejcie synki jedna ta palma. Dali mi jom, bo mi się najbardziyj o tyn wyrch rozchodziło, żebych miała na to okadzyni. Dyć ostatnio jeszcze Nowak prziszoł do mie, prawi ni mosz czasym z palmy. Jo prawia Josefie, jeszcze tam kanś jest we worku na wyrchu, wiysz. Bo prawi se nie wiymy rady momy tako krowa jakoś choro, nie umimy se dać rady z niom. Może by my spróbowali jeszcze jom okadzić. Nie było to downo, nie wiym możno ze trzi roki, bo ze dwa roki krowy ni mo. I dałach mu to. (Gorzyce)
Na podstawie tych informacji można zaobserwować pewne zróżnicowanie w tych praktykach. I tak niekiedy okadza się cały chlew, niekiedy zaś tylko samą krowę z cielęciem. Niekiedy zabieg ten traktuje się jako profilaktyczny, kiedy indziej jako leczniczy. Palmy niesione w procesji przez duchowieństwo i osoby zakonne są spalane całkowicie, a popiół z nich stosuje się w następnym roku w obrzędach środy popielcowej. Nie ma natomiast na Górnym Śląsku powszechnego w innych stronach obyczaju chłostania się palmami.
Tyle można powiedzieć o palmach. Widać z powyższego, że palma wielkanocna ma niemałe znaczenie magiczne. Palma, jako symbol sił wegetacyjnych, wzmocniona jeszcze przez poświęcenie ma moc pobudzania tychże sił w ludziach i zwierzętach. Zieloność palmy udziela witalności krowom i ludziom.

Przejdźmy do następnych zwyczajów. Niedziela Palmowa otwiera Wielki Tydzień zwany też niekiedy w liturgii kościelnej tygodniem Męki Pańskiej. Ta druga nazwa pojawiła się po reformie liturgicznej i zastąpiła wcześniejszy dwutygodniowy Okres Męki Pańskiej (Tempus Passionis), wciąż jeszcze funkcjonujący w świadomości ludowej. Dawniej z Wielkim Tygodniem związane były liczne przesądy. Utrzymały się już tylko dwa z nich i nie dotykają już całego tygodnia, a tylko drugiej jego części, najczęściej od Wielkiej Środy począwszy. Obydwa omówię przy wielkim piątku, tu tylko wspomnę, że jeden zakazuje prac na roli i w ziemi w ogólności, a drugi śpiewu, a zwłaszcza gry na wszystkich instrumentach, oraz używania sprzętu audiowizualnego.
Pierwszym po Palmowej Niedzieli dniem z którym związane są szczególne obchody jest Wielka Środa. Są z nią związane dwa obrzędy: palenie żuru i wypędzanie Judasza. Paleniem żuru nazywane jest spalanie starych mioteł, często nasączonych smołą lub innym paliwem. Odbywa się to najczęściej na wzgórzach za wsią (Pośpiech). Śpiewa się przy tym obrzędowe pieśni. Palenie Judasza, bądź jego wypędzanie jest obyczajem praktycznie już zanikłym w czasach obecnych. Różnie się to odbywało. Czasami wypędzano z kościoła przebraną na czerwono postać, czasami palono kukłę symbolizującą niewiernego apostoła (Pośpiech) lub zrzucaną takowa z kościelnej wieży.
Z Wielkim Czwartkiem związana jest tradycja zawiązanych dzwonów. Mówi się, ze od Gloria we mszy Wielkiego Czwartku do Gloria Wielkiejnocy dzwony kościelne są zawiązane. Gdzieniegdzie mówi się też, że są na ten czas wywiezione do Rzymu (Pośpiech) W tym czasie w liturgii kościelnej w miejsce dzwonków używa się kołatek. Nie wolno też wtedy używać żadnych instrumentów muzycznych ani w liturgii ani w życiu świeckim. W wielu domach w tym czasie, a gdzieniegdzie już od wielkiej środy ni słucha się radia, nie ogląda się telewizji i nie śpiewa się. Jest z tym też integralnie powiązane chodzenie z kołatkami. Kołatki są to drewniane idiofony używane w liturgii katolickiej od Wielkiego Piątku do Wielkiej Soboty zamiast dzwonków i gongów. Na śląskich wsiach rozpowszechnione było, a gdzieniegdzie nadal jest chodzenie w Wielki Piątek z tymi kołatkami młodych chłopców, a najczęściej ministrantów dookoła kościoła jak również po wsi. Od zawiązania dzwonów w czasie ceremonii Wielkiego Czwartku, aż do procesji rezurekcyjnej nie wolno było wykonywać żadnych robót ziemnych. Nie wolno było grzebać w ziemi ani rękami, ani żadnym narzędziem. Nie było również wolno niczego z ziemi wyciągać, ani wyrywać. Ziemia była przez ten czas objęta tabu, ze względu na dwukrotne przebywanie w niej Pana Jezusa, najpierw w ciemnicy, potem zaś w grobie. Z zakazu prac ziemnych w tym okresie mogli być zwolnieni tylko grabarze i tylko w najpilniejszych przypadkach. Przez wszystkich innych natomiast zakaz ten musiał być ściśle przestrzegany. Taka sytuacja trwa do tej pory i mało kto się z tego wyłamuje. W niektórych okolicach jednak jest on obecnie ograniczony czasowo do samego tylko Wielkiego Piątku. Pośpiech podaje, że w Wielką Sobotę prace rolne obecnie się wykonuje.
Szczególna obrzędowość była związana z dniem Wielkiego Piątku. Obchody tego dnia rozpoczynają się zaraz po północy. Miejscem tych nocnych obrzędów są rzeki i potoki, a w innych stronach źródła i studnie. W miejscach tych dokonuje się rytualnych obmywań: Jak północ minyła to my uż tam szli. Ze wsi z Gorzyczek jedyn drugigo my wołali. Na woda to my szli. Tam my się pomodlili, umyli my się, o drugiyj, pół trzeciyj, to my wracali nazod. Potym to zaś my tak troszyczka nieskorzyj chodzili, tak kole czwartej. Jedni odchodzili, drudzy przichodzili. Każdy przed sia się modlił, swoji intyncje (Gorzyce) Modlili my się nie ino pod tom kapliczkom, ale ta, kaj teraz je tyn ołtorz, tam stoł krziż i pod tym krziżym my się też potym modlili. Tyn krziż był bez front złomany (Gorzyce).
W tych potokach i źródłach obmywało się ręce, twarz i kolana. Miało to chronić przed licznymi chorobami, zwłaszcza reumatycznymi. Obrzęd obmywania sprawowano na pamiątkę wtrącenia Jezusa do potoku Cedron. Wodę tę (jeżeli pochodziła ze źródeł lub studni) nabierano również w naczynia i przynoszono do domu. Kropiono nią wszystkie pomieszczenia domu oraz chlewa i obory, dawno ją także do picia ludziom i zwierzętom. Miała ona moc chronienia przed wszystkimi chorobami. Część wody zachowywano na późniejsze potrzeby. W czasie burz kropiono nią okna. Dawano ją także do picia chorym. Kiedyś wierzono, że woda o północy zamienia się w wino lub krew (Pośpiech). Często z tym obmywaniem wiązały się liczne przesądy. Nie wolno było w drodze nic mówić, a po obmyciu nie było wolno się wycierać (tamże). Tenże sam Pośpiech notuje występujący gdzieniegdzie zwyczaj wypijania kieliszka wódki po powrocie z nocnych obrzędów. Czyniono to na pamiątkę napojenia Jezusa winem z goryczą. Wypicie kieliszka wódki w Wielki Piątek miało chronić przed chorobami i paradoksalnie również przed alkoholizmem. Najskuteczniejsza do tego celu miała być nalewka z tataraku, tak zwana tatarczówka. Na pamiątkę pięciu ran Jezusa, należało w Wielki Piątek zjeść piec kawałków chrzanu (tamże), co chronić miało przed chorobami przewodu pokarmowego. Chodzenie po żelazie i po nawozie miało chronić przed chorobami nóg. Maść wyrabiana w Wielki Piątek z pączków topoli miała leczyć choroby skóry i działać na porost włosów. Jest tych przesądów znacznie więcej, gdyby je wszystkie wymienić zdominowały by całą pracę. Warto natomiast zauważyć, ze powszechne jest przekonanie, że dzień uświęcony męką Chrystusa jest przepełniony magiczną mocą zdolną uwalniać ze wszystkich praktycznie dolegliwości, o ile zna się właściwą magiczną procedurę. Tego samego dnia miedzy południem a trzecią popołudniu na pamiątkę męki Chrystusowej stawia się zapaloną świecę przed krzyżem wiszącym na ścianie.

Zbliża się Wielkanoc. W Kościele Katolickim obrządku łacińskiego najważniejszą Mszą Świętą nie tylko tego święta, ale całego roku kościelnego jest Msza Wigilii Paschalnej. Według obecnych przepisów liturgicznych liturgie tę należy sprawować w nocy z soboty na niedzielę. Niestety, z nieznanych mi powodów, być może z lenistwa, niektórzy księża odprawiają tę mszę po południu, gdy słońce jest jeszcze na niebie. Znam nawet takie świątynie, gdzie liturgie te zaczyna sie o 17.00 a kończy o 18.30. Ta karygodna praktyka, całkowicie zniekształcająca sens świat wielkanocnych dotąd pokutuje w wielu parafiach. Woła to o pomstę do nieba. Przecież Jezus Chrystus zmartwychwstał w nocy, a nie w sobotę po południu. Nie dociera to jednak do leniwych proboszczów. Znany polski liturgista, o. Tomasz Kwiecień OP tak na ten temat pisze: Kościół Wigilii Paschalnej oświetlony słońcem późnego popołudnia to jest nieporozumienie. Ciekawe, że nie ma problemu z Pasterką, która jest o północy, a jest problem z Wigilią Paschalną. Mówienie, że ludzie nie przyjdą, jest absurdalne, ludzie na pewno przyjdą. Wydaje mi się, że wchodzi tu w grę raczej lenistwo duchowieństwa. Wigilia ma się zacząć po zmroku, jest to napisane wyraźnie w Mszale i w Instrukcji Kongregacji Kultu Bożego o Świętach Wielkanocnych. Osobiście uważam, że ksiądz, jeśli robi inaczej, powinien się z tego spowiadać. Całą jego wypowiedź można znależć tutaj. Ci księża są nie tylko leniwi i grzeszni. Są też niekonsekwentni. Odprawiają w dzień, ale w hymnieExsultet śpiewają o nocy. Ma to tyle sensu, co śpiewanie kolęd w Wielki Piątek, albo Gorzkich Żali po Pasterce. Nie chce, żeby ta niekonsekwencja ich męczyła. Dlatego napisałem dla nich nowy Exsultet, odpowiedni dla pory, w jakiej go wykonują:

Weselcie się już, zastępy Aniołów w niebie! Weselcie się, słudzy Boga! Niechaj zabrzmią dzwony głoszące zbawienie, gdy Król tak wielki odnosi zwycięstwo. Raduj się, ziemio, opromieniona tak niezmiernym blaskiem, a oświecona jasnością Króla wieków, poczuj, że wolna jesteś od mroku, co świat okrywa! Zdobny blaskiem takiej światłości, raduj się, Kościele święty, Matko nasza! Ta zaś świątynia niechaj zabrzmi potężnym śpiewem całego ludu.

A zatem proszę was, bracia najmilsi, którzy stoicie tutaj, choć nie możecie podziwiać jasności tego świętego płomienia, bo słabo go widzicie w świetle popołudniowego słońca, byście razem ze mną wzywali miłosierdzia wszechmogącego Boga. Niech Ten, który bez moich zasług raczył mnie uczynić swoim sługą, zechce mnie napełnić światłem swojej jasności i pozwoli godnie wyśpiewać pochwałę tej świecy.

K. Pan z wami.

W. I z duchem twoim.

K. W górę serca.

W. Wznosimy je do Pana.

K. Dzięki składajmy Panu, Bogu naszemu.

W. Godne to i sprawiedliwe.

Zaprawdę, godne to i sprawiedliwe, abyśmy z całego serca i z całej duszy śpiewem wysławiali niewidzialnego Boga, Ojca Wszechmogącego oraz Jednorodzonego Syna Jego, Jezusa Chrystusa, naszego Pana, który Ojcu przedwiecznemu spłacił za nas dług Adama i krwią serdeczną zmazał dłużny zapis starodawnej winy.Oto są bowiem święta paschalne, w czasie których zabija się prawdziwego Baranka, a Jego krew poświęca domy wierzących. Jest to to samo popołudnie, w której niegdyś ojców naszych, synów Izraela, wywiodłeś z Egiptu i przeprowadziłeś suchą nogą przez Morze Czerwone. Jest to zatem to popołudnie, które światłem ognistego słupa nie rozproszyło ciemności grzechu, bo nie było tego słupa widać w blasku popołudniowego słońca, a teraz to samo popołudnie nie uwalnia nikogo od zepsucia pogańskiego życia i od mroku grzechów, do łaski nie przywraca i nie gromadzi w społeczności świętych. Tego właśnie popołudnia Chrystus skruszywszy więzy śmierci, jako zwycięzca wyszedł z otchłani. Nic by nam przecież nie przyszło z daru życia, gdybyśmy nie zostali odkupieni.  O jak przedziwna łaskawość Twej dobroci dla nas! O, jak niepojęta jest Twoja miłość: aby wykupić niewolnika, wydałeś swego Syna. O, zaiste konieczny był grzech Adama, który został zgładzony śmiercią Chrystusa! O, szczęśliwa wina, skoro ją zgładził tak wielki Odkupiciel! O, zaiste błogosławione popołudnie, jedyne, które było godne poznać czas i godzinę zmartwychwstania Chrystusa. O tym to popołudniu nic szczególnego nie napisano, bo też co można napisać o popołudniu? (Kolejne zdanie skreślono, bo nijak się go nie dało przystosować do popołudnia). W to popołudnie pełne łaski, przyjmij, Ojcze święty, wieczorną ofiarę uwielbienia, którą Ci składa Kościół święty, uroczyście ofiarując przez ręce swoich sług tę świecę, owoc pracy pszczelego roju. Znamy już wymowę tej woskowej kolumny, którą na chwałę Boga zapalił jasny płomień. Chociaż dzieli się on użyczając światła, nie doznaje jednak uszczerbku, żywi się bowiem strugami wosku, który dla utworzenia tej cennej pochodni wydała pracowita pszczoła. O, zaiste błogosławione popołudnie, w którym się łączy niebo z ziemią, sprawy boskie ze sprawami ludzkimi. Prosimy Cię, przeto, Panie, niech ta świeca poświęcona na chwałę Twojego imienia nieustannie płonie, choć w słoneczne popołudnie nie ma żadnego mroku do rozproszenia.Przyjęta przez Ciebie, jako woń przyjemna, niechaj się złączy ze światłami nieba. Niech ta świeca płonie, gdy wzejdzie Słońce nie znające zachodu: Jezus Chrystus, Twój Syn Zmartwychwstały, który oświeca ludzkość swoim światłem i z Tobą żyje i króluje na wieki wieków. W. Amen, amen, amen!

Jak więc widać zmiana nocy na popołudnie nie jest błaha. Powoduje wypadniecie prawie wszystkich symboli odnoszących się do zbawienia. Jasno też pokazuje, że śpiewanie tego hymnu przy świetle dziennym nie ma najmniejszego sensu. W ogóle zresztą odprawianie tej liturgii w dzień ma tyle sensu, co odprawianie jej w czwartek po popielcu na przykład.