Powiedzmy sobie wyraźnie: jest w nas grzech. Łatwo jest mówić innym: jesteście grzesznikami. O ile trudniej powiedzieć sobie: „jestem człowiekiem grzesznym”. To wymaga pokory. Ale wszyscy to sobie powiedzmy, robiąc ten pocmentarny rachunek sumienia. I zobacz my jeśli stoimy ciągle jeszcze z daleka ile jest w nas pożą dliwości ciała, oczu i pychy tego życia”. A przecież uczy nas dzisiaj Mądrość Przedwieczna: Panie, świat cały przed Tobą jak ziarnko na szali, kropla rosy porannej, co spadła na ziemię. Jakżeby coś trwać mo gło, gdybyś Ty nie powołał do bytu? Jak by się zachowało, czego byś nie wezwał?” (Mdr 11, 22. 25). Dni człowieka są jak trawa powtarzaliśmy w Swięto Umarłych – kwitnie- jak kwiat na polu. Wystarczy, że wiatr go muśnie, już znika i wszelki ślad po nim ginie” (Ps 103, 15-16.)

Pycha jest przeciwieństwem tego ubóstwa, o którym w dzień Wszystkich Świętych przypomniał nam Chrystus w Ewangelii, kładąc je jako motto swojego Kazania: ,,Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem do nich należy królestwo niebieskie” (Mt 5, 3). Jeśli jest wciąż dystans między Nim a nami, zobaczmy, jak bardzo uwarunkowane to jest naszą pychą. Zbadajmy swoją postawę wobec najbliższych, w rodzinie, w miejscu pracy, wobec innych ludzi. Jak zaborczo bronię mojego małego pólka, jak chcę być niezależny i autonomiczny, jak często mieszam pojęcie wolności właśnie z pychą i egoizmem!

Ale zbadajmy również swą postawę wobec Boskiego miłosierdzia. Stanąć przed Bogiem z pokorą to nie tylko uznać swoją grzeszność, lecz przyjąć Jego przebaczenie i moc, która leczy to co śmiertelne. Padły dzisiaj w tych czytaniach wspaniałe słowa, które właśnie po tym, co powiedziałem, trzeba powiedzieć również: Nad wszystkim masz litość, bo wszystko w Twej mocy, i oczy zamykasz na grzechy ludzi, by się nawrócili. Nieznacznie karzesz upadających i strofujesz przypominając, w czym grzeszą, by wyzbywszy się złości, w Ciebie, Panie, (jeszcze bardziej) uwierzyli” (Mar 11, 23; 12, 2). Taki jest Bóg!

Ludzie wszystkich wieków powtarzają znane, klasyczne sformułowanie świętego Augustyna: Deum et animam scire cupio. Pragnę poznać tajemnicę Boga i tajemnicę człowieka, tajemnicę swojej własnej duszy: Kim jest Bóg, kim jestem ja.

Nie przeoczmy kolejności: najpierw poznać Boga a potem człowieka. My dziś odwróciliśmy porządek: najpierw poznajemy człowieka, a potem myślimy, że nastąpi moment, kiedy poznamy Boga. Średniowieczny teocentryzm zastąpiono, niekiedy nawet w teologii, antropo centryzmem. Ale czasem ta chronologia zawodzi. I wtedy widzimy bezradność, często całkowitą, wszelkich filozoficznych antropologii a tym samym naszą wobec największej tajemnicy, jaką jest wciąż dla nas Bóg pomimo objawienia Jezusa Chrystusa.

I dlatego nie dziwmy się, że dla jednych Bóg jest Bogiem bliskim, dla drugich (może jesteście tutaj w tym kościele w tej chwili) dalekim i nieosiągalnym. Dla jednych jest Bogiem żywym rozeznanym w zmar twychwstałym Jezusie Chrystusie, dla drugich straszliwym Jehową, albo Absolutem poszukiwanym przez filozofów. Dla jednych Bóg to Miłość, dla drugich surowy Prawodawca. A w konsekwencji taka koncepcja religii: dla jednych jest ona spotkaniem i przyjaźnią z Bogiem, dla drugich lękiem wobec nakazów i zakazów i wyborem między posłuszeństwem a nieposłuszeństwem. Z tego podziału wyrastają jakby dwie podstawowe postacie, dwie formy, dwa kształty wiary: wiara (nazwijmy ją) diastatyczna – wiara w Boga oddalonego, i wiara mistyczna – wiara w Boga bliskiego.

Pan jest dla nas, s. 491

Można mówić, że takim skrótem wiary jest spojrzenie chrystocentryczne. Patrzymy na Chrystusa obecnego w Eucharystii i On jest wciąż nowym, potężnym motywem czy motorem naszej wiary, który nas pcha z kilometra, na jakim stoimy, ku naszemu ostatecznemu celowi, który przyczynia się do naszego duchowego wzrostu. Widoczny, tu przy oltarzu obraz Mojżesza klęczącego przed krzakiem gorejącym jest nawiąza niem do tej motywacji chrystocentrycznej czy eucharystocentrycznej Dzisiaj otrzymujemy z rąk Kościoła podobny obraz: wiara uzdrowionego cudzoziemca, którą opisuje św. Łukasz, otrzymuje swój dynamizm od spotkanego Chrystusa.

Wydarzenie jest proste Jezus przechodząc przez pogranicze Samarii i Galilei” (Łk 17, 11) w swojej pielgrzymce do Jerozolimy spotyka dziesięciu trędowatych. Zostają oczyszczeni, uzdrowieni przez dotknięcie obecności spotkanego Boga. Ale nie wyciągają ostatecznych konsekwecji z tego spotkania. Tylko jeden – jak powiada Łukasz – chwaląc Boga donośnym glosem, upadł na twarz do nóg Jego i dziękował Mu” (Lk 17, 15-16). Chrystus po wymówce – „Czy nie dziesięciu zostało oczyszczonych? Gdzie jest dziewięciu?” (Ek 17, 17), zwłaszcza te tamci byli prawowierni, a ten cudzoziemcem – dodaje: „Wstań, idź, twoja wiara cię uzdrowiła” (Łk 17, 19). W tym obrazie jest skondensowany ów schemat, ów skrót wiary przekazujący nam istotę tej rzeczywistości: następuje spotkanie Chrystusa i człowieka, który doświadcza oczyszczenia i dlatego dziękuje, a fundamentem oczyszczenia i dziękczynienia jest jego wiara.

Pan jest dla nas, s 474